İyi Bir Özür Nasıl Dilenir? Gerçek Özrün 5 Parçası

Yazar: Barış Can Nazlıcan · · 3 dk okuma

Haklı olmak üzerine bir sitede özür dilemekten bahsetmek ironik görünebilir. Ama gerçek şu ki herkes bazen haksızdır. Ve haksız olduğunu fark ettiğinde iyi bir özür dileyebilmek, tartışmaları kazanmaktan çok daha değerli bir beceridir. İyi yapılmış bir özür kırgınlığı onarır, güveni yeniden kurar ve çoğu zaman ilişkiyi eskisinden daha sağlam hâle getirir.

Özür dilemek neden bu kadar zor?

Özür dilemek, hata yaptığımızı kabul etmek demektir ve bu, kendimizi savunmasız hissettirir. Bazılarımız özür dilemeyi zayıflık, kaybetmek ya da karşı tarafa "üstünlük" vermek gibi algılar. Bir de utanç vardır: Yaptığımız şeyle yüzleşmek rahatsız edicidir ve bu rahatsızlıktan kaçmak için mazeret bulmak ya da konuyu kapatmak daha kolay gelir.

Oysa dışarıdan bakıldığında içten bir özür dileyebilen kişi genelde daha olgun, daha güvenilir ve daha güçlü görünür.

Gerçek bir özrün 5 parçası

1. Neyi yanlış yaptığını açıkça söyle

"Her şey için özür dilerim" belirsizdir ve karşı taraf ne için özür dilendiğini anlamaz. "Dün akşam arkadaşlarının önünde seninle dalga geçtim" ise net bir kabuldür. Davranışın adını koymak, onu gerçekten anladığını gösterir.

2. Sorumluluğu üstlen

Bu, özrün en kritik parçasıdır. "Ama sen de..." ya da "Ama çok yorgundum..." diye devam eden her cümle, özrü bir savunmaya çevirir. Bağlam önemli olabilir, ama onu özrün içinde değil, gerekirse sonra ve ayrı bir konuşmada dile getirmek daha doğrudur.

3. Karşı tarafın nasıl etkilendiğini kabul et

"Bunun seni küçük düşürdüğünü ve üzdüğünü anlıyorum." Bu cümle, karşı tarafın duygularının gerçek ve anlaşılır olduğunu gösterir. Burada önemli olan, onun nasıl hissettiğini tartışmaya açmamaktır; "Bu kadar büyütecek bir şey değildi" demek, önceki adımların hepsini geri alır.

4. Telafi öner

Mümkünse zararı onarmak için ne yapabileceğini sor ya da öner: "Arkadaşlarına durumu açıklamamı ister misin?" Her zaman somut bir telafi mümkün olmayabilir, ama bunu sormak bile özrün ciddiye alındığını gösterir.

5. Bir daha olmaması için ne yapacağını söyle

"Bundan sonra bu tür şakaları başkalarının önünde yapmayacağım." Bu taahhüt, özrün sadece o anki gerginliği geçiştirmek için olmadığını gösterir. Tabii ki en önemlisi, söylediğini gerçekten yapmaktır. Tekrar eden bir davranış için tekrar edilen özürler, zamanla anlamını kaybeder.

Beş parçanın birlikte kullanıldığı bir örnek:

"Dün akşam arkadaşlarının önünde seninle dalga geçtim. Bu yanlıştı ve bunun için bir mazeretim yok. Seni küçük düşürdüğünü ve üzdüğünü anlıyorum. Onlara bir şey söylememi ister misin? Bundan sonra bu tür şakaları kimsenin önünde yapmayacağım."

Sahte özürleri tanı

Bazı cümleler özür gibi görünse de aslında sorumluluk almaz. Bunları hem kendi ağzından çıkarken hem de başkalarından duyarken tanımak işe yarar:

  • "Eğer kırıldıysan özür dilerim." Sorunu yapılan davranışa değil, karşı tarafın tepkisine yükler.
  • "Özür dilerim ama..." "Ama" kelimesinden sonra gelen her şey, öncesini siler.
  • "Kusura bakma, öyle hissettiğin için." Davranışı değil, karşı tarafın duygusunu sorun olarak görür.
  • "Tamam, özür dilerim, oldu mu?" Özür değil, konuyu kapatma çabasıdır.
  • "Hatalar yapıldı." Edilgen yapı, hatayı kimin yaptığını belirsizleştirir.

Özrün zamanlaması

Çok erken dilenen bir özür, henüz durumu anlamadan geçiştiriliyormuş gibi algılanabilir. Çok geç dilenen bir özür ise kırgınlığın büyümesine izin verir. Genel bir kural olarak, kendi sakinleştiğinde ve karşı tarafın ne hissettiğini gerçekten anladığında özür dilemek için doğru zaman gelmiştir.

Önemli konularda özür mümkünse yüz yüze ya da en azından sesli olmalıdır. Kısa bir mesajla dilenen özür, özellikle büyük bir kırgınlıktan sonra yetersiz kalabilir.

Özrün kabul edilmezse

İçten bir özür diledin ama karşı taraf hemen kabul etmedi. Bu normaldir. Kırgınlık bazen zaman ister ve özür, affedilmeyi talep etme hakkı vermez. Bu durumda:

Çok sık özür dilemek

Madalyonun bir de öbür yüzü var: Bazı insanlar hiçbir hata yapmadıkları durumlarda bile sürekli özür diler. "Pardon, bir şey soracaktım", "Kusura bakma, rahatsız ettim" gibi cümleler gereğinden sık kullanıldığında, gerçek özürlerin değerini de azaltabilir. Hata yapmadığın bir durumda özür yerine teşekkür etmek iyi bir alternatiftir: "Beklettiğim için özür dilerim" yerine "Beklediğin için teşekkür ederim."

Son söz

Haklı olmak güzeldir ama haksız olduğunda bunu kabul edebilmek, karakterin asıl göstergesidir. Bir tartışmada kimin haklı olduğu genelde birkaç gün sonra unutulur; ama kimin içten bir şekilde özür dileyebildiği uzun süre hatırlanır. Tartışmaları baştan daha sağlıklı yürütmek için ilişkide adil tartışma yazımıza da göz atabilirsin.